Dual Concentric là gì? Công nghệ đồng trục Tannoy
Khi quan sát mặt trước của nhiều mẫu loa Tannoy, người dùng thường chỉ nhìn thấy một cụm driver lớn nằm ở vị trí trung tâm. Cách thiết kế này dễ tạo cảm giác rằng loa sử dụng duy nhất một màng loa để tái tạo toàn bộ âm thanh. Trên thực tế, bên trong cụm driver vẫn có hai bộ phận phát âm riêng, được tích hợp trong cùng một cấu trúc và đảm nhiệm những vùng tần số khác nhau.
Điểm đặc biệt nằm ở cách Tannoy sắp xếp hai bộ phận này. Thay vì đặt tweeter thành một củ loa độc lập phía trên driver trung trầm như trên nhiều mẫu loa hai đường tiếng thông thường, hãng bố trí cụm cao tần phía sau khu vực trung tâm của màng loa lớn. Âm thanh dải cao sau đó được dẫn ra theo cùng trục chính với driver tần số thấp. Thiết kế này được Tannoy gọi là Dual Concentric.
Trong bài viết sau chúng tôi xin giải đáp thông tin chi tiết về Dual Concentric là gì? Tìm hiểu Công nghệ đồng trục Tannoy.
Dual Concentric là gì?
Dual Concentric là tên gọi Tannoy sử dụng cho công nghệ driver đồng trục gồm hai bộ phận phát âm được kết hợp về mặt cơ học trong cùng một cụm. Bộ phận cao tần được đặt phía sau driver tần số thấp để cả hai hoạt động hiệu quả trên cùng một trục chính. Năng lượng dải cao được dẫn qua khu vực trung tâm của màng loa lớn trước khi truyền ra không gian nghe.
Dual Concentric không phải là một củ loa toàn dải chỉ sử dụng một màng để tái tạo mọi tần số. Trên các mẫu loa Hi-Fi passive hai đường tiếng, màng loa lớn thường đảm nhiệm dải thấp và một phần quan trọng của dải trung, trong khi cụm cao tần xử lý vùng tần số phía trên. Hai bộ phận có nhiệm vụ khác nhau nhưng được tích hợp trong cùng một cấu trúc đồng trục.
Củ loa Dual Concentric có cấu tạo như thế nào?
Nhìn từ bên ngoài, thành phần dễ nhận biết nhất là màng loa lớn ở phía trước. Tùy từng model, bộ phận này có thể sử dụng kích thước, vật liệu màng, hệ thống nam châm và cấu trúc cuộn dây khác nhau. Trên các loa Hi-Fi hai đường tiếng, màng loa lớn thường tái tạo dải thấp cùng một phần dải trung, thay vì chỉ đảm nhiệm riêng tiếng bass.
Phía sau vùng trung tâm của driver lớn là cụm cao tần. Âm thanh do bộ phận này tạo ra được đưa qua họng âm hoặc cấu trúc dẫn sóng, sau đó thoát ra tại khu vực trung tâm của màng loa phía trước. Nhờ cách sắp xếp này, dải cao và trung trầm được hướng theo cùng một trục chính, thay vì bắt đầu từ hai vị trí cách xa nhau theo chiều dọc trên mặt thùng.
Đối với các mẫu loa Hi-Fi passive hai đường tiếng, tín hiệu từ ampli trước tiên đi vào mạch phân tần. Bộ phận này chia tín hiệu thành những vùng tần số phù hợp rồi cấp cho driver trung trầm và cụm cao tần. Vì vậy, hiệu quả của Dual Concentric không chỉ phụ thuộc vào vị trí của tweeter mà còn liên quan chặt chẽ đến tần số cắt, độ dốc phân tần, đặc tính pha và quá trình tinh chỉnh tổng thể.
Cấu tạo cụ thể cũng thay đổi giữa các thế hệ. Trên một số thiết kế Dual Concentric mới hơn, Tannoy sử dụng họng dẫn sóng Torus Ogive để điều chỉnh và mở rộng đặc tính hướng phát cao tần. Công nghệ này không xuất hiện giống nhau trên mọi model, do đó không nên xem đây là thành phần bắt buộc của toàn bộ loa Dual Concentric.
Công nghệ Dual Concentric hoạt động như thế nào?
Trên một mẫu loa Hi-Fi passive hai đường tiếng, quá trình hoạt động bắt đầu khi ampli truyền tín hiệu đến bộ phân tần. Tín hiệu được chia thành hai vùng chính: phần thấp và trung được chuyển đến màng loa lớn, còn phần cao tần được cấp cho cụm tweeter nằm phía sau.
Khi loa hoạt động, màng loa lớn chuyển động để tái tạo dải trung trầm. Đồng thời, cụm cao tần phát ra các tần số cao hơn và dẫn năng lượng âm thanh qua họng âm ở trung tâm driver. Hai vùng tần số cùng hướng theo một trục chính trước khi hòa trộn trong không gian nghe.
Cấu trúc Dual Concentric hướng đến độ phân tán có tính nhất quán theo cả phương ngang và phương dọc, đồng thời hỗ trợ hiệu năng khi người nghe dịch chuyển khỏi trục chính. Điều này không có nghĩa âm thanh sẽ giống nhau tại mọi vị trí trong phòng. Khoảng cách nghe, góc đặt loa, chiều cao ghế và phản xạ từ các bề mặt xung quanh vẫn tác động rõ rệt đến kết quả cuối cùng.
Dual Concentric mang lại lợi ích gì khi nghe nhạc?
Ý nghĩa đầu tiên của cấu trúc đồng trục nằm ở việc giảm sự tách biệt về vị trí giữa cụm cao tần và driver trung trầm. Trên loa bố trí driver rời, tweeter và mid/bass phát âm thanh từ hai vị trí khác nhau. Khi người nghe thay đổi độ cao hoặc dịch chuyển khỏi trục chính, mối quan hệ giữa hai vùng tần số có thể thay đổi, đặc biệt quanh khu vực chuyển giao của bộ phân tần.
Dual Concentric đưa cụm cao tần về phía sau tâm của driver lớn, nhờ đó hai nguồn phát được định hướng theo cùng một trục. Khi cụm driver và mạch phân tần được thiết kế phù hợp, cách bố trí này có thể hỗ trợ quá trình hòa trộn quanh vùng phân tần, giúp dải trung và dải cao giữ được sự liên kết tốt hơn.
Khả năng tái tạo âm hình cũng là một lợi ích thường được Tannoy nhấn mạnh. Khi thông tin trung âm và cao tần được phát từ những khu vực gần nhau hơn, vị trí của giọng hát và nhạc cụ có điều kiện được thể hiện tập trung hơn trong sân khấu stereo. Tuy nhiên, kết quả này không tự động xuất hiện trên mọi hệ thống. Khoảng cách giữa hai loa, góc toe-in, vị trí ghế ngồi, độ đối xứng của phòng và mức phản xạ từ tường đều có thể làm thay đổi âm hình.
Ngoài ra đặc tính phân tán theo phương ngang và phương dọc của Dual Concentric còn hỗ trợ hiệu năng ngoài trục. Trong sử dụng thực tế, điều này có thể giúp sự cân bằng âm thanh ít thay đổi hơn khi người nghe dịch chuyển trong một vùng phù hợp. Dù vậy, sweet spot vẫn có giới hạn và cần được tối ưu thông qua quá trình bố trí loa.
Dual Concentric khác loa có nhiều driver bố trí rời như thế nào?
Ở loa nhiều đường tiếng truyền thống, tweeter, midrange và woofer thường được đặt tại những vị trí riêng biệt trên mặt thùng. Cách thiết kế này cho phép nhà sản xuất lựa chọn từng driver theo mục tiêu cụ thể, sử dụng nhiều củ loa để tăng công suất, độ nhạy hoặc mở rộng dải tần. Khi được thiết kế đúng, loa có driver bố trí rời vẫn có thể đạt đáp tuyến, độ phân tán và khả năng tái tạo âm hình rất tốt.
Dual Concentric lựa chọn một hướng tiếp cận khác khi đưa cụm cao tần về cùng trục với driver trung trầm. Mục tiêu là giảm khoảng cách vị trí giữa hai bộ phận phát âm và tạo hướng phân tán có tính đối xứng hơn.
Điều đó không đồng nghĩa Dual Concentric luôn vượt trội. Loa driver rời có thể được tối ưu bằng cách căn chỉnh tâm âm học, thiết kế mặt loa, sử dụng ống dẫn sóng và điều chỉnh bộ phân tần. Chất lượng cuối cùng cần được đánh giá trên toàn bộ sản phẩm, thay vì chỉ dựa vào việc các driver được đặt đồng trục hay tách rời.
Dual Concentric khác loa đồng trục thông thường ở điểm nào?
“Loa đồng trục” là khái niệm kỹ thuật rộng, dùng để chỉ các thiết kế có từ hai bộ phận phát âm được bố trí trên cùng một trục. Nhiều hãng âm thanh áp dụng nguyên lý coaxial cho loa Hi-Fi, loa kiểm âm, loa ô tô, loa sân khấu và hệ thống lắp đặt.
Dual Concentric là cách Tannoy phát triển cấu trúc đồng trục của riêng hãng. Hình dạng họng dẫn cao tần, vật liệu màng, hệ thống nam châm và phương pháp phân tần có thể thay đổi giữa từng dòng sản phẩm. Vì vậy, hai mẫu loa cùng được gọi là đồng trục chưa chắc có cùng đáp tuyến, hướng phân tán hoặc khả năng tái tạo âm hình.
Công nghệ Dual Concentric có giới hạn gì?
Dual Concentric tạo điều kiện thuận lợi để đưa vị trí phát của các dải tần lại gần nhau, nhưng không tự động bảo đảm âm thanh chính xác, độ méo thấp hoặc âm hình hoàn hảo. Kết quả còn phụ thuộc vào chất lượng driver, bộ phân tần, cấu trúc thùng loa, ampli phối ghép và âm học phòng nghe.
Việc dẫn cao tần qua khu vực trung tâm của màng loa lớn cũng đòi hỏi nhà sản xuất phải kiểm soát cẩn thận họng dẫn, đặc tính hướng phát và sự tương tác giữa hai bộ phận. Khi vật liệu màng, hình dạng họng âm hoặc tần số phân chia thay đổi, hiệu năng của từng thế hệ Dual Concentric cũng có thể khác nhau.
Bên cạnh đó, công nghệ đồng trục không loại bỏ ảnh hưởng của vị trí kê loa. Khoảng cách tới tường, góc xoay, chiều cao driver và vị trí ghế vẫn tác động đến dải trầm, độ cân bằng và âm hình. Vì vậy, các khẳng định như “đồng pha hoàn hảo”, “xóa bỏ hoàn toàn sai lệch thời gian” hoặc “âm thanh giống nhau ở mọi vị trí” không phản ánh đầy đủ điều kiện sử dụng thực tế.
Dual Concentric xuất hiện trên những dòng loa Tannoy nào?
Công nghệ Dual Concentric đã và đang được Tannoy ứng dụng trên nhiều dòng sản phẩm khác nhau, từ loa Hi-Fi gia đình đến loa kiểm âm và hệ thống lắp đặt. Trong nhóm loa nghe nhạc, một số model tiêu biểu có thể kể đến Tannoy Autograph Mini, Tannoy Eaton, Tannoy Cheviot, Tannoy Arden, Tannoy Turnberry, Tannoy Kensington và Tannoy Super Gold Monitor.
Các model này sử dụng kích thước driver, kiểu thùng và thông số phối ghép khác nhau. Do đó, việc cùng dùng Dual Concentric không có nghĩa chúng phù hợp với cùng một diện tích phòng hoặc mang lại trải nghiệm giống nhau. Người dùng có thể tham khảo các dòng Loa Tannoy để đối chiếu cấu hình, độ nhạy, trở kháng và yêu cầu phối ghép của từng sản phẩm.
Bài viết liên quan khác:
0 Bình luận chủ đề này